К вопросу об особенностях современной науки - Mikayılova, Nərminə (Din Araşdırmaları Jurnalı, 2020)
Müasir elm fəlsəfəsinin əsas məsələsi real elmin strukturunun adekvat modelini və onun inkişafının qanunlarını, insanların dünyagörüşünün rasional-nəzəri formasını yaratmasıdır. Müasir elmin fəlsəfəsinin konsepsiyası fəlsəfə və elmin qarşılıqlı əlaqəsi ideyasının, elmin strukturunun və inkişafının mürəkkəbliyinin qanunlarını anlamasına əsaslanır. Fəlsəfi qnoseologiyanın əsas məsələsi həqiqəti əldə etməyin prosesində nəzəriyyənin və təcrübənin vəhdəti məsələsidir. Təcrübə elmin inkişafında müəyyənləşdirilmə mənasını daşıyır. İnsan ətraf mühitə fəal təsir edir və onu dəyişmək prosesini dərk edir. Təcrübə və dərk etmə bir tarixi prosesin iki qarşılıqlı tərəfidir, hansı ki təcrübə həlledici rol daşıyır. İnkişafa olan təcrübə obyektiv biliyin əsas meyarı hesab edilir. Müasir elmin təcrübəyə yönlənməsi tətbiqi elmlərin və işləmələrin kəmiyyətinin artırılmasında, eyni zamanda, elmin mülki iqtisadiyyat sahəsində tətbiq edilməsində, insanların və cəmiyyətin artan tələbatlarının təmin edilməsində özünü göstərir. Elmi bilik dörd səviyyədən ibarətdir: hissi, empirik, nəzəri, metanəzəri. Bu sadaladıqlarımız elmi biliyin inkişafında və tərəqqisində daxili qarşılıqlı əlaqədədirlər. Elmi biliyin nəzəri səviyyəsi mürəkkəb psixoloji və yaradıcı prosesdir. Yaradıcılığın ünsürləri daha çox elmi kəşflərdə və elmi inqilablarda özünü ifadə edir. Müasir elmin mühüm xüsusiyyəti onun elmi fəaliyyətinin sosial və kollektiv xarakteridir. Bunu onun sosial təşkili deyil, eyni zamanda, elmi biliyin ictimai ifadəsi sübut edir. Belə ki, hər hansı elmdə müxtəlif elmi-tədqiqat proqramları, nəzəriyyələr, elmi məktəblər, maliyyələşdirmə və s. mövcuddur. Müasir elm, habelə qlobal problemlərin həll edilməsində mühüm rol oynayır, bunun ilə əlaqədər alimlərin məsuliyyəti və etosu əsas yer tutur. Müasir elmdə cəmiyyət tərəfindən xarici təsirlərin artırılması, elmi işləmənin şəraiti dəyişməsi və onun sosial statusunu artırması müasir elmi xüsusi araşdırmanın obyektinə çevirir. Müasir elm cəmiyyətin və dövlətin əsas maraqlarını ifadə edən professional fəaliyyətdir, onun əhəmiyyəti qnoseologiya elmindən kənara çıxır və xüsusi statusa iddia edir.