Səfəviyyə təriqəti şeyxlərinin Osmanlı sultanları ilə münasibətləri - Rəhimli, Günel (Din Araşdırmaları Jurnalı, 2019)
1300-cü ildə Şeyx Səfiyəddin İshaq tərəfindən Ərdəbildə əsası qoyulan Səfəviyyə təriqəti qısa zamanda böyük rəğbət qazanaraq, əhatə dairəsini genişləndirdi.Bu təriqətin Azərbaycan torpaqlarında yaşayan tərəfdarları ilə bərabər, Türküstanda,Suriyada, Anadoluda xeyli müridi var idi. Amma təriqətə bağlı müridlərin çoxluğuna görə, Şərqi Anadolu torpaqları fərqlənirdi. Səfəviyyə təriqətinin müridləriarasında çoxluğu Anadoluda yaşayan yarımköçəri türkmən tayfaları təşkil edirdi.Həmin dövrdə Anadolunun Osmanlı nəzarətində olduğunu nəzərə alsaq deyə bilərikki, bu, Osmanlı-Səfəvi münasibətlərinin yaranmasını hələ səfəviyyə təriqətinin ilkdövrlərindən etibarən zəruri etmişdir. İlk Səfəvi şeyxləri zamanında Ərdəbil dərgahıilə Osmanlı dövləti arasında yaxşı münasibətlər qurulmuş, Osmanlı sultanları butəriqətə ehtiram göstərmiş və yardımlar göndərmişlər. Şeyx Cüneydin (1447-1460)rəhbərliyi dövründə təriqətin şiəliyə meyil etməsi və siyasi mübarizə fikirlərininortaya çıxmasından sonra Osmanlının Səfəvilərə münasibəti dəyişmişdir.Dövlət yaratmaq iddiaları ilə çıxış edən səfəviyyə təriqəti Osmanlı dövlətiüçün də təhlükə demək idi. Təriqətin Osmanlı torpaqlarında yaşayan tərəfdarılarıSəfəvilərin ideologiyasına könüldən bağlı idilər və bu mübarizədə Səfəvilərimüdafiə edirdilər. Ərdəbil dərgahından təriqəti Anadoluda yaymaq üçün xüsusixəlifələr göndərilirdi ki, onların buradakı təbliğatları təriqətin nüfuzunu daha dagücləndirirdi. Səfəvilərə bağlı türkmən ailələri Osmanlı ərazisini tərk edərəkƏrdəbilə köçürdülər. Osmanlı Hökuməti bu köçlərin qarşısını ala bilmirdi. Bəhsetdiyimiz bu hadisələr zamanla Səfəvi-Osmanlı münasibətlərinin pisləşməsinəsəbəb oldu. Məqaləmizdə səfəviyyə təriqəti dövründə Osmanlı sultanları ilə Səfəvişeyxləri arasındakı münasibətlər araşdırılmışdır.